|
|
|||||
|
De Micha Campagne is in Nederland een initiatief van TEAR fund |
Uitgedaagd door Michadoor herman paul Hoe komt het toch, vroeg een buitenlandse kennis mij, dat Nederlandse christenen niet wat enthousiaster zijn? Waarom doen ze niets met de Micah Challenge? ,,Terwijl wij in Engeland armoede tot grootste uitdaging voor de christelijke kerken hebben uitgeroepen, hoor ik uit Nederland niet zoveel op dit front. Ligt dat aan mijn bronnen? Is Nederland vooral druk met zijn eigen verwarring, zoals mijn krant gisteren schreef? En als er christelijke initiatieven bestaan, waarom dan niet onder de paraplu van de Micah Challenge?'' Mijn Britse kennis had gelijk: de Micah Challenge is een inspirerend, veelbelovend project (zie kader). Hij had, denk ik, ook gedeeltelijk ongelijk. Nederlandse christenen hebben vast niet minder dan anderen oog voor de sociale consequenties van het evangelie. Denk maar aan de vele voedselbank-initiatieven, aan de Friese kerken die voor uitgeprocedureerde asielzoekers zorgen of aan de recente PKN-reactie op het Accra-rapport - om van de bekende christelijke hulporganisaties te zwijgen. Niettemin, waarom is de Micah Challenge een wereldwijd succes en weet de doorsnee Nederlandse christen van niets? Een voorzichtig rondvragen tijdens verjaardagen, bijbelkringen en kerkelijke vergaderingen levert slechts gefronsde voorhoofden op: ,,de Micah Challenge, zeg je?'' Er bestaat wel een website micahchallenge.nl, opgezet door Nederlandse hulporganisaties. Maar de laatste update is van 2004. Als ik zeg dat dit anders zou kunnen - dat Nederlandse christenen er goed aan zouden doen in 2006 alsnog met dit project te gaan meedoen - beweer ik niet dat de Micah Challenge boven kritiek verheven is. Er vallen best vragen te stellen bij de Micah Declaration. Toch zijn er tenminste vijf redenen om in te stemmen met de hoop van mijn Britse collega, dat het project ook in Nederland voet aan de grond zal krijgen. 1. Morele prioriteiten De dode mus te Leeuwarden, die in haar sterven meer vrienden maakte dan tijdens haar leven, zorgde ervoor dat in bijna iedere krant een ingezonden brief verscheen met de strekking: wat misplaatst om een condoleanceregister voor zo'n diertje te openen, terwijl dagelijks zoveel duizend anonieme wereldburgers sterven van de honger. Zijn we de verhoudingen uit het zicht verloren? Een dergelijke brief zou je soms willen schrijven naar aanleiding van thema's waarover wij Nederlandse christenen ons opwinden. Zolang tijd en geld schaarse goederen zijn, doet elke besteding daarvan impliciet een uitspraak over wat belangrijk is. Een kerkenraad die honderden manuren vergadertijd investeert in 'wel of niet ritmisch zingen' maakt andere keuzes, en vindt kennelijk andere dingen belangrijk, dan een kerkenraad die diezelfde uren aan pastoraat besteedt. De Micah Challenge, met haar bijbelse visie op gerechtigheid, haar concrete cijfers over armoede en haar praktische suggesties voor veranderingen-in-het-klein, stimuleert tot heroverweging van onze morele prioriteiten. Misschien is bestrijding van armoede belangrijker dan, bijvoorbeeld, renovatie van het dakterras. 2. Verre naaste Volgens de Israëlische schrijver Avishai Margalit kan een mens twee soorten relaties onderhouden. Mensen voor wie we zorgen, of voor wie we bereid zijn te zorgen, staan in een 'dikke' relatie tot ons. 'Dunne' relaties onderhouden we met vage kennissen en passanten op straat. Kenmerkend voor het christelijke liefdegebod, zegt Margalit, is dat het 'dikke' relaties over de hele mensheid uitbreidt. Jezus zegt immers dat je de naaste lief moet hebben als jezelf - en het verhaal van de barmhartige Samaritaan illustreert dat een willekeurige passant zo'n naaste kan zijn. Margalit pleit zelf voor een 'joodse' visie, waarin het onderscheid tussen dik en dun wordt gehandhaafd. Onder verwijzing naar de 'vreemdeling in de poort' stelt hij, dat de arme in zijn stad meer aanspraak op zijn hulp maakt dan de arme in het algemeen. Het is de kwaliteit van de relatie die de intensiteit van de aandacht bepaalt. Als Margalit gelijk heeft, moet mijn vorige argument worden herzien. Niet armoede in het algemeen, maar slechts armoede in mijn omgeving verdient prioriteit boven mijn dakterras - anders is er geen beginnen aan. Maar, zoals Margalit zelf vaststelt, de christelijke traditie heeft zich bij deze beperking niet altijd neergelegd. Het concept van de 'verre naaste' - voor Margalit een contradictio in terminis - heeft velen geïnspireerd tot hulp aan mensen die letterlijk aan de andere kant van de wereld wonen. De Micah Challenge probeert, vanuit dezelfde christelijke inspiratie, verder te komen dan hulp aan de eigen gemeenschap. Ze doet een appèl op een morele horizon die breder is dan die van Margalit. In een tijd waarin ook christelijke (deugd)ethici moreel gedrag in de concrete gemeenschap van mensen beginnen te funderen, herinnert de Micah Challenge ons aan de 'verre naaste'. 3. Coalition of compassion Hoe vaak wordt, ook in deze krant, niet gezegd dat christenen zich zouden moeten inzetten voor sociale solidariteit? Hoe vaak wordt niet gepleit voor brede fronten in plaats van institutionele versnippering? Maar in de praktijk blijken zulke fronten slecht organiseerbaar. De recente discussie over het Accra-rapport van de PKN illustreert bovendien, hoezeer uiteenlopende ideeën over de marsroute het optrekken van de manschappen effectief beletten. De kracht van de Micah Challenge is, dat zij geen eigen idealen op papier zet, maar uitgaat van de algemeen aanvaarde millenniumdoelstellingen. Ze committeert zich niet aan specifieke economische visies. Ze roept bovendien geen extra organisaties in het leven, maar brengt bestaande kerken en hulporganisaties bijeen. Ze ontplooit geen nieuwe hulpinitiatieven, maar faciliteert projecten die zich in de praktijk al hebben bewezen. Met deze low-profile aanpak heeft de Micah Challenge, veel meer dan andere initiatieven, de kans een brede beweging te worden. Voor wie hecht aan 'brede fronten' van 'sociale solidariteit', is de Micah Challenge daarom een uitgelezen kans. 4. Praktische cultuurkritiek Het genre van de 'cultuurkritiek' mag zich al lang verheugen in de belangstelling van veel Nederlandse christenen. Ik denk hierbij aan filosofische of sociologische analyses van hoe westerse samenlevingen seculariseren, individualiseren of anderszins ontsporen. Tegenwoordig komen daar publicaties bij die spreken over een land in 'onbehagen' - 'verweesd', 'op drift' en 'de weg kwijt'. Zulke kritische beschouwingen zijn welkom. Maar de vraag is: wat doet zulke 'cultuurkritiek' met een mens? Hoe kleurt deze lectuur niet alleen de bril waardoor je de wereld bekijkt, maar ook je praktisch handelen? Kan 'cultuurkritiek' een bron van inspiratie zijn voor concreet engagement met de samenleving? Van een dame die al veertig jaar een zondagsschool runt in een minder graag geziene buurt, gaat iets uit. Een jongeman die in zijn vrije avonden asielzoekers helpt, laat zien wat het christelijke liefdegebod (zie boven) betekent. De beste 'cultuurkritiek' begint misschien wel op papier, maar eindigt in de praktijk. 5. Gebot der Stunde Globalisering behoort tot de de interessantste ontwikkelingen in de christelijke kerk. Zullen kerken weten in te spelen op een multiculturele samenleving? Hoe zullen ze reageren op andere, uit het buitenland afkomstige gedachten over geloof en kerk? In welke mate zullen West-Europa en Noord-Amerika bereid zijn hun dominante posities aan (delen van) Afrika of Zuidoost-Azië af te staan? In deze globaliserende gemeenschap van christenen is bezinning op de westerse consumer culture onvermijdelijk. Sommige niet-westerlingen lijken haar bijzonder aanlokkelijk te vinden. Anderen spreken over de Mammon en waarschuwen westerlingen voor onjuiste prioriteiten. Misschien heeft de Micah Declaration gelijk als zij, in deze context, een keuze tégen consumentisme een Gebot der Stunde noemt. Denkend aan broeders en zusters in Senegal of Bangladesh kunnen we niet danken voor de zegen van een consumer culture. 6. Integrale missie Is het nodig het bijbelse appèl tot gerechtigheid apart te noemen? In het verleden kwam dit appèl wel eens in valse tegenstellingen terecht - tussen verzoening of koninkrijk, bijvoorbeeld, of tussen 'horizontaal' en 'verticaal' kerkenwerk. In de traditie van het Lausanne Covenant (1974) kiest de Micah Challenge echter nadrukkelijk voor evangelieverkondiging én sociale arbeid, voor missionair werk én ontwikkelingssamenwerking, voor woord én daad. Deze 'integrale missie' brengt uiteenlopende taken van de kerk bijeen en laat zien dat sociale verandering evenmin zonder Christus kan bestaan als evangelisatie zonder sociale consequenties kan blijven. ,,Ik zie niet in'', mailde ik mijn buitenlandse kennis terug, ,,waarom Nederland niet zou kunnen meedoen. We kennen tal van christelijke hulporganisaties, die op lokaal niveau veel goodwill hebben. Jonge mensen denken bewust over hun keuzes na. Heel wat gemeenten zoeken naar frisse middelen om thema's als zending en ontwikkelingssamenwerking op de kaart te zetten. De Micah Challenge zou hieraan een mooie impuls kunnen geven. Er gaan zelfs geruchten dat een kleine groep Nederlanders van 2006 een Nederlands Micah Challenge jaar wil maken. Dat hun getal moge groeien! Dat hun inzet effectief moge zijn.'' |
|||||
